Hoornraaf in ARTIS krijgt twee nieuwe snaveldelen uit 3D-printer
De mannelijke zuidelijke hoornraaf had van boven- en ondersnavel nog slechts stompen. Voor zover bekend is het wereldwijd de eerste keer dat bij een vogel beide snaveldelen zo zijn hersteld. Een dag na de operatie at hij weer zelf.
Een bijzondere operatie heeft een zuidelijke hoornraaf in ARTIS een nieuwe boven- én ondersnavel opgeleverd. De vogel kreeg twee op maat gemaakte protheses uit een 3D-printer. Voor zover bekend is het wereldwijd de eerste keer dat bij een vogel beide snaveldelen op deze manier zijn hersteld. De operatie is geslaagd: een dag later kon de hoornraaf alweer zelfstandig eten.
De mannelijke hoornraaf liep eerder ernstige beschadigingen op aan zijn snavel. Van zowel de boven- als ondersnavel waren alleen nog stompen over. Hoewel de vogel zich daarmee redelijk wist te redden, werd hij behoorlijk beperkt in zijn natuurlijke gedrag. Een hoornraaf gebruikt zijn snavel namelijk niet alleen om voedsel te pakken, maar ook om in de grond te zoeken en zijn verenkleed te verzorgen.
Voor de dierenartsen van ARTIS was dat aanleiding om op zoek te gaan naar een bijzondere oplossing. Samen met specialisten van de Universiteit Utrecht, het UMC Utrecht en het bedrijf Amnovis werd een plan ontwikkeld om de vogel twee volledig nieuwe snaveldelen te geven.
Snavel op maat gemaakt
Met behulp van een CT-scan en de bewaard gebleven stukken van de oorspronkelijke snavel konden de specialisten de juiste vorm reconstrueren. Vervolgens werden twee kunststof protheses met een 3D-printer vervaardigd. Tijdens een operatie bij de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht werden deze met titanium onderdelen en schroeven bevestigd.
De ingreep werd uitgevoerd door veterinair chirurgen Bjorn Meij en Lucinda van Stee. Joëll Magré van het UMC Utrecht ontwikkelde de nieuwe snaveldelen en Amnovis vervaardigde de titanium onderdelen. Ook dierenartsen en dierverzorgers van ARTIS waren nauw betrokken bij het traject.
De volgende ochtend alweer een muisje
Na de operatie was het spannend of de hoornraaf zijn nieuwe snavel zou accepteren. Maar de vogel verraste zijn verzorgers. Nog op de operatiedag begon hij de protheses te gebruiken. De volgende ochtend pakte hij zelfstandig een muisje van de grond. Enkele dagen later begon hij ook weer zijn veren te poetsen.
Volgens ARTIS-dierenarts Martine van Zijll Langhout draait het bij de behandeling vooral om het welzijn van de vogel. “Voor mij is de belangrijkste vraag: kan een dier het gedrag vertonen dat bij zijn soort hoort? Met een complete snavel krijgt hij veel meer mogelijkheden om dat natuurlijke gedrag uit te voeren. En dat is precies waar het ons om gaat.”
Mogelijk voorbeeld voor andere dieren
De komende tijd blijven de specialisten volgen hoe de hoornraaf met zijn nieuwe snavel omgaat. Vooral de duurzaamheid van de protheses is belangrijk. Als de nieuwe snaveldelen op lange termijn goed blijven functioneren, kan deze behandeling ook voor andere vogels met ernstig snavelletsel nieuwe mogelijkheden bieden.
De betrokken onderzoekers hopen hun ervaringen uiteindelijk wetenschappelijk te publiceren. Ondertussen is de bijzondere hoornraaf alweer te bewonderen in ARTIS, waar hij dankzij zijn nieuwe snavel steeds meer van zijn natuurlijke gedrag kan vertonen.
Foto’s: ARTIS. Hoornraaf met prothese: Ronald van Weeren. Voor de operatie: Pearl Vink-Politeski. Tijdens de operatie: Marcel Bakker.
